Wśród produktów ekologicznych można znaleźć produkty uzyskane w okresie przestawiania. Produkty takie wyróżniają się napisem "produkt wytworzony w procesie przestawiania na rolnictwo ekologiczne". W ten sposób można znakować produkty, gdy spełniony jest wymóg 12-to miesięcznego okresu przestawiania przed zbiorem i są to produkty jednoskładnikowe lub w ich skład wchodzi tylko jeden składnik pochodzenia rolniczego.
W rolnictwie ekologicznym na pierwszym planie jest zapobiegawcza ochrona roślin. Szkodniki, choroby i chwasty są zwalczane poprzez wykorzystanie następujących środków;
- wybór właściwych gatunków i odmian,
- program właściwego płodozmianu,
- reguły postępowania podczas mechanicznej uprawy,
- ochrona naturalnych wrogów szkodników (wprowadzanie żywopłotów, ochrona gniazd, wypuszczanie drapieżników),
- wypalanie chwastów.
Żyzność i biologiczna aktywność gleby jest podwyższana poprzez:
- uprawę roślin strączkowych, zielonek lub roślin głęboko korzeniących się, w odpowiednim wieloletnim płodozmianie,
- włączenie nawozu pochodzącego od zwierząt gospodarskich z ekologicznej produkcji zwierzęcej,
- włączenie innych materiałów organicznych, kompostowanych lub niekompostowanych z gospodarstw produkujących metodami ekologicznymi,
Inne nawozy organiczne lub mineralne mogą być stosowane jako uzupełnienie, zgodnie z wytycznymi zawartymi w przepisach tj. w uzasadnionych przypadkach, a możliwości ich stosowania decyduje zazwyczaj jednostka certyfikująca.
Wykaz środków ochrony roślin dopuszczonych do stosowania w rolnictwie ekologicznym zgodnie z Rozporządzeniem MRiRW z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie określenia jednostki organizacyjnej kwalifikującej środki ochrony roślin do stosowania w rolnictwie ekologicznym oraz prowadzącej wykaz tych środków - prowadzi Instytut Ochrony Roślin w Poznaniu.
Wykaz nawozów zgodnie Rozporządzeniem MRiRW z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie określenia jednostki organizacyjnej kwalifikującej nawozy lub środki poprawiające właściwości gleby do stosowania w rolnictwie ekologicznym oraz prowadzącej wykaz tych nawozów i środków – prowadzi Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach.
Etykieta lub materiały reklamowe produktu nie mogą zawierać żadnego wskazania wywołującego u nabywcy wrażenie, że oznaczenie „rolnictwo ekologiczne” stanowi gwarancję lepszej jakości organoleptycznej, odżywczej lub lepszej jakości przyswajania przez organizm.
Znak rolnictwa ekologicznego funkcjonuje na mocy Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2092/91 z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych.
Obecność znaku na produkcie informuje, iż produkt opatrzony taką etykietą jest wyprodukowana zgodnie z zasadami systemu kontroli i nadzoru dla rolnictwa ekologicznego. Jeśli produkt jest opatrzony tym znakiem, możemy mieć pewność, że jest ekologiczny.
Dobrostan zwierząt to stan zdrowia fizycznego i psychicznego osiągany w warunkach pełnej harmonii organizmu w jego środowisku.
Warunkami niezbędnymi do spełnienia wymogów dobrostanu zwierząt gospodarskich są:
- zapewnienie świeżej wody i paszy pokrywającej potrzeby w zakresie wzrostu, zdrowotności i żywotności,
- zabezpieczenie wygodnej powierzchni wypoczynku, możliwości schronienia oraz optymalnych warunków środowiska,
- zapewnienie prewencji, profilaktyki, szybkiej diagnostyki i skutecznego leczenia,
- eliminacja czynników stresogennych,
- zapewnienie odpowiedniej przestrzeni życiowej.
Żywność konwencjonalna to cała żywność wyprodukowana w gospodarstwach i przetwórniach nie podlegających certyfikacji na zgodność z zasadami rolnictwa ekologicznego i przetwórstwa ekologicznego. Pojęcie powstało dla odróżnienia żywności nie ekologicznej od żywności ekologicznej.
Bezpieczeństwo żywności – W Polsce bezpieczeństwo żywności reguluje Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Określa ona wymagania zdrowotne żywności oraz warunki higieniczne jakie musi spełniać żywność. Osiągnięcie bezpieczeństwa żywnościowego uwarunkowane jest spożywaniem żywności bezpiecznej, a więc takiej, która nie jest szkodliwa dla zdrowia, tzn. nie zawiera skażeń mikrobiologicznych lub chemicznych.
GMO – organizmy genetycznie modyfikowane lub inaczej organizmy transgeniczne, to organizmy, których geny zostały celowo zmienione przez człowieka. Modyfikacje genetyczne polegają przede wszystkim na wprowadzaniu genów pochodzących z innych gatunków, które nadają modyfikowanemu organizmowi pożądaną cechę, nie występującą u niego naturalnie. Modyfikowanie roślin pozwala m.in. wzmocnić cechy zwiększające opłacalność produkcji. Najważniejsze modyfikacje dotyczą odporności na szkodliwe czynniki, w tym m.in. czynniki klimatyczne, choroby roślin, środki chwastobójcze.
Ponieważ nie prowadzone były długoterminowe badania nad bezpieczeństwem modyfikowanych genetycznie produktów, długofalowe skutki wpływu GMO na ludzkie zdrowie są trudne do przewidzenia.
Funkcjonowanie systemu kontroli i certyfikacji w rolnictwie ekologicznym jest podstawowym gwarantem dla konsumenta, że środki spożywcze znajdujące się na rynku wyprodukowane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego i są wolne od zanieczyszczeń takich jak: pozostałości środków ochrony roślin i hormonów, a podczas ich produkcji nie stosowano nawozów sztucznych i organizmów modyfikowanych genetycznie. System kontroli i certyfikacji funkcjonuje na mocy Ustawy o rolnictwie ekologicznym.
Jednostki certyfikujące – zgodnie z Ustawą o rolnictwie ekologicznym są to jednostki, które w drodze decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zostały upoważnione do przeprowadzenia kontroli oraz wydawania i cofania certyfikatów zgodności w zakresie rolnictwa ekologicznego. Obecnie jest ich siedem.
Różnorodność biologiczna przybliża stan równowagi w środowisku produkcji rolniczej, gdyż współzależności między organizmami nie dopuszczają do przewagi niektórych grup. W ten sposób część chorób i szkodników przestaje zagrażać plonom i pozwala na zaniechanie chemicznej ochrony roślin.
Będąc spadkobiercą ziemi rolnej można rozpocząć produkcję rolną nie będąc rolnikiem zawodowym. W celu rozpoczęcia produkcji metodami ekologicznymi należy zgłosić się do upoważnionej jednostki certyfikującej.
Zgodnie z Art. 5 Rozporządzenia Rady nr 2092/91 z dnia 24 czerwca 1991 roku w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów i środków spożywczych, każdy produkt sprzedawany pod oznaczeniem EKOLOGICZNY musi być odpowiednio oznakowany. Przepisy nie mówią jednoznacznie nic o sposobie sprzedaży tych produktów. Interpretacja pojęcia „luzem” jest dosyć szeroka. Istotą jest to, iż każda partia (skrzynka) musi być odpowiednio oznakowana, musi posiadać odpowiednią etykietę, czy jest to np. jedno jabłko z produkcji ekologicznej, czy cała skrzynka.
Informacje dotyczące certyfikatów na przetwory warzywne wg przepisów amerykańskich NOP FINAL RULE znajdują się na stronie: www.newfarm.org. Informacje na ten temat można również uzyskać w upoważnionej jednostce certyfikującej Ekogwarancja PTRE Sp. z o.o. ul. Irysowa 12/2, 20-834 Lublin, tel. 0-81 742-68-64, która wykonuje certyfikację w tym zakresie.
Informacje na temat rolnictwa ekologicznego można znaleźć m.in. na stronach:http://www.minrol.gov.pl/, w zakładce rolnictwo ekologiczne oraz na stronie www.cdr.gov.pl, w zakładce rolnictwo ekologiczne. Pod drugim adresem internetowym mieści się Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Radomiu (adres: 26-600 Radom, ul. Chorzowska 16/18, tel.: 0-48 365-69-00), gdzie można uzyskać również informacje na temat organizowanych szkoleń z zakresu rolnictwa ekologicznego. Dodatkowo wkrótce w niniejszym serwisie zamieszczane będą informacje o szkoleniach realizowanych w ramach kampanii informacyjnej „Ekologia”.
Zasady stosowania nawozów organicznych reguluje Rozporządzenie Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 roku w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych. Według stanu prawnego na dzień 7 maja 2007 r. (Dz.U. L 198, 22.7.1991, s. 1 z późn. zm.) (Załącznik nr II „ Nawozy i środki poprawiające właściwości gleby” strona 54) – jednolity tekst na stronie: (http://www.minrol.gov.pl/FileRepozytory/FileRepozytoryShowImage.aspx?item_id=6542). Gnojowica powinna być poddana kontrolowanej fermentacji i przed zastosowaniem odpowiednio rozcieńczona. Pozostałe warunki zastosowania gnojowicy ustala upoważniona jednostka certyfikująca.
Według danych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na koniec 2006 roku było w Polsce łącznie 9 194 gospodarstw ekologicznych, które poddały się certyfikacji, z czego 3 494 gospodarstwa posiadały certyfikaty zgodności, a 5 700 gospodarstw jest dopiero w okresie przestawiania się na rolnictwo ekologiczne. Ponadto na koniec 2006 roku w Polsce było 163 przetwórców ekologicznych posiadających certyfikaty zgodności oraz 2 importerów również posiadających certyfikaty zgodności. Odnośnie liczby sklepów to MRiRW nie prowadzi rejestru sklepów z żywnością ekologiczną. Informacje na ten temat można jednak znaleźć na stronie internetowej kampanii, w zakładce „Sklepy ekologiczne”.
Informacje na temat certyfikacji i kontroli w rolnictwie ekologicznym można znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, stronie internetowej Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz na stronach internetowych upoważnionych jednostek certyfikujących, których adresy znajdują się na stronie internetowej kampanii dotyczącej rolnictwa ekologicznego i jego produktów, tj. www.rolnictwoekologiczne.org.pl. Publikacje na ww. temat powstaną niebawem w ramach ww. kampanii i zostaną zamieszczone na stronie internetowej. Będzie to „Poradnik dla rolników” oraz „Broszura dla przetwórców”.
Zasady określania nazw żywności ekologicznej w Unii Europejskiej są opisane w Artykule 2 Rozporządzenia Rady NR 2092/91/EWG, z dnia 24 czerwca 1991 roku, w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.U. L 198, 22.7.1991, s. 1, z późn. zmian.). Natomiast w Polsce dla certyfikowanej żywności ekologicznej zarezerwowano nazwę ekologiczna i tylko taka może być używana.
Organizatorzy kampanii nie prowadzą wymiany kontaktów handlowych z zakresu rolnictwa ekologicznego, a dysponują jedynie ogólnodostępną bazą danych znajdująca się na stronie internetowej kampanii, w zakładkach „Producenci i przetwórcy” oraz „Sklepy ekologiczne”, która powstaje poprzez dobrowolne zgłaszanie się internautów zainteresowanych znalezieniem się w ww. bazie danych.
Osoba zainteresowana produkcją ekologiczną powinna na początku skontaktować się z doradcą rolnośrodowiskowym, w celu uzyskania podstawowych informacji. Następnie osoba taka powinna wybrać upoważnioną jednostkę certyfikującą. Nowe wnioski do PROW 2007-2013 będą przyjmowane w 2008 roku. Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie kampanii, w zakładce „Produkcja ekologiczna”, na stronie internetowej MRiRW, ARiMR oraz CDR w Radomiu.”