Sektor non-profit - nowy sektor instytucjonalny w polskiej gospodarce

Sektor non-profit osiągnął po roku 1989 znaczny stopień rozwoju pomimo ograniczeń z okresu PRL. Współczesny kształt sektora non-profit w Polsce jest do pewnego stopnia rezultatem zgromadzonych prze stulecia doświadczeń kulturowych i instytucjonalnych, jak i efektem przełomu transformacyjnego oraz skutkiem załamania się socjalistycznego państwa opiekuńczego. Żywiołowe odrodzenie organizacji społecznych w Polsce po 1989 roku ma także swoje źródła w dążeniach do utworzenia niezależnych związków zawodowych i alternatywnego społeczeństwa obywatelskiego opartego na samorządnych organizacjach działających we wszystkich dziedzinach życia społecznego.

W latach 90-tych wiele z dynamicznie powstających fundacji, stowarzyszeń i innych organizacji społecznych zaczęło ukierunkowywać swoją działalność na świadczenie usług społecznych w tych sferach, gdzie potrzeby społeczeństwa nie były wystarczająco zaspakajane ani przez instytucje publiczne, ani przez nowo powstałe instytucje komercyjne. W okresie minionych 10 lat organizacje non-profit wyłoniły się, jako nowy typ instytucji świadczących usługi społeczne. Nie uzyskały one jednak silnej pozycji w stosunku do instytucji publicznych dominujących w sferze ochrony zdrowia, edukacji i pomocy społecznej. Jest to wyraźnie widoczne, zwłaszcza w porównaniu do krajów Unii Europejskiej, gdzie wskaźniki udziału sektora non-profit w gospodarce są kilkakrotnie wyższe niż w Polsce.

W Polsce podobnie jak w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej, niezbędne jest profesjonalne przygotowanie kadr tych organizacji, które zapewni pomyślny rozwój organizacji społecznych oraz budowę ich profesjonalizmu. Praca w organizacjach non-profit wymaga profesjonalnych umiejętności. Równocześnie niezbędne jest promowanie i umacnianie roli pracy społecznej jako działalności służącej pożytkowi publicznemu. Podobnego wzmocnienia oraz rozwoju wymaga zasięg wsparcia finansowego, jakiego udzielają organizacjom non-profit osoby prawne i darczyńcy z sektora komercyjnego. Z tego też względu istotne jest budowanie partnerskich relacji i mocnych więzi między organizacjami non-profit, instytucjami państwowymi a sektorem prywatnym. Organizacje non-profit muszą szukać różnych dróg, które umożliwią realizację działań o charakterze prospołecznym. Skuteczność w pozyskiwaniu środków na te działania warunkuje w dużej mierze ich skalę i efektywność.

Poszukiwanie źródeł finansowania projektów oraz uwiarygodnianie swojej działalności poprzez silny wizerunek stanowi problem dla nich, pomimo ich niesłychanie ważnego atutu, tj. wiedzy i doświadczenia, umiejętności rozpoznawania problemów i potrzeb społecznych, jak również pomysłowości i otwartości. Z pewnością, w dużej mierze, nadzieją na nowe źródła finansowania działań prospołecznych dla organizacji non-profit są środki finansowe pochodzące z Unii Europejskiej.